Su nomini de sa bidda ndi bennit de su caori de sa terra de is campagnas suas. Custu nomini d'agattaus po sa prima bòrta in su sec.XII, e po essi prus precisus in su Condaghe de S.Maria de Bonacatu innui est nomonada sa bidda in italianu "Solarussa" comenti da scrieus oi puru; epperò ddu est scrittu fintzas Solagrussa e Solarusa; mentris in su registru de is dècimas de sa Santa Sedi de su sec.XIV sa bidda est nomonada Solarossa, Salarosa, Solarussa e a s'acabu de su sec. XVIII diventada Solarossa. Depeus arregodai ca accanta de sa bidda ddu at una localidadi tzerriada oi puru "terra arrubia" e si pentzada ca at giau orìgini a su nomini de sa bidda fintzas de s'anitighidadi. S'origini de su nomini de sa bidda est duncas latinu, giai ca fueddus comenti solum russes o russeus, terra arrubia o rubiasta, d'agattaus in medas autoris latinus.
Sabarussa est posta a nord-est de Arìstanis, de innui stesiada casi 11 Km, sa bidda si ndi pesada a una pariga de chilometrus de su frumini Tirsu, in su coru de su Campidanu Maggiori, tenit un artìtudini de 12 metrus e un logu de 3189 Ha, cun d una popolatzioni de 2500 cristianus. Sa terra, comenti in tottu su Campidanu Maggiori est sa prus saliosa de sa sardigna, poita est fatta de is umoris allogaus de su Tirsu chi tenint un spessori de duus metrus. Si podit arribai gratzias a sa ferrovia de su stadu poita ddu at a trexentus metrus de sa bidda sa statzioni de is trenus.
Is primus insediamentus de cristianus funti de su periodu preistoricu, comenti ammostanta is arrastus nuragicus chi ddu i funti in tottu su logu de sa bidda.
Cun seguresa si podit nai ca un insediamentu fiat in su cuccureddu unnui oi ddu at sa cresiedda de campagna de Santu Gregoriu Magnu. Accanta de custa cresiedda agattaus is arrastus de su putz'e angius, innui i romanus iant postu una "mansio" (un logu de pausu) chi s'agattat in su matessi trettu de s'antiga ruga chi acciuntada Tharros cun Macopsissa.
Custa ruga manna beniat tzerriada ruga "Maxima" in tempus romanu; "Sa ia Majore" in edadi giudicali; "Ruga Reali" in s'edadi spagnola e piemontesa. De custa ruga de comunicatzioni e cummerciu meda importanti abarrant arrastus fintzas in is nominis de biddas comenti Massama e Siimajori.
Tottus is biddas, chi ddu i fiant intzaras, in su trettu de sa ruga chi cumentzada de Tharros,teniant su cultu de santus de sa cresia grega:
| THARROS |
Basilica bizantina de santu Giuanni de su Sinis |
| CRABAS | Vergini Assunta o Madonna dromida de is gregus |
| NURAXINIEDDU | Parrocchia dedicada a Santa Vittoria |
| MASSAMA | Cresiedda Bizantina dedicada a Santu Nicola de Mira e sa parrocchia a sa Vergini assunta |
| SIIMAJORI | Cresiedda de campagna de Santu Ciriacu e sa parrocchia est dedicada a Santu Costantinu Magnu |
| SANTU VITU | Biddixedda arrutta po mori de sa peste de su 1656 - Santu Vitu |
| BIDDALONGA | Biddixedda arrutta po mori de sa peste de su 1656 - patronau de Santa Barbara |
| SABARUSSA | Cultu po sa madonna d'Itria e cussu de is Gratzias |
| TZORFOLIU | Culto po sa trasfiguratzioni, su solu in Sardigna |
| BIDDANOA TRUSCHEDU | San Gemilianu |
| FORDONGIANUS | Santu Lussoriu |
| MACOMER | Santu Pantaleu. |
Sa bidda iat tentu meda importantzia fintzas in su tempus de is giuigis. Difatti sa di de s'undighi de gennaju de su 1388 fiat stetiu fattu su trattau de paxi intra Eleonora d'arborea e Pedru Cuartu de Aragona.
In sa bidda faint spiccu po s'importantzia in soru sa cresia Parrocchiali de Santu pedru Apostolu (1830-1835); sa cresia de sa madonna de is Gratzias, chi est sa prus antiga de sa bidda; sa cresiedda de campagna de Santu Gregoriu Magnu - (XIII sec.) Monumento natzionali est, senz'altru su prus mannu monumentu storicu de Sabarussa.
In su logu chi ingiriada sa bidda agattaus calincunu nraghi innui fait spiccu cussu de Pidighi innui ddu est una mitza. De una pariga de annus, comenti at creffiu s'amministratzioni de su comuni, custu logu est stetiu studiau de s'archeolugu Alessandro Usai de sa Soprintendentzia archologica de Casteddu e Aristanis.
Noas pigadas de:
CHERCHI PABA: "Solarussa e il Campidano Maggiore";
PITTAU: "Opuscolo delle questioni sarde";



