Sei in: » Home in limba » Comuni » Statutu »

Statutu in pdf

TITULU PRIMU

PRINCIPIUS GENERALIS E PROGRAMMA

 

Articulu unu

Definitzioni

 

1.      Sa comunidadi de Sabarussa:

a)      est  enti de su logu autònomu chi tenit rapresentàntzia generali segundu is princìpius de sa Costitutzioni, de is leys de sa Republica Italiana e de custu Statutu;

b)      est un enti democràticu chi creidi in is princìpius de s’Europa, de sa paxi e de s’agiudu in cuncòrdiu;

c)      cunsideràt sa particulari  realidadi de su logu e de sa sociedadi innui s’assetiat, recramat po issa e po tòtus is atrus Comunis un particolari arròlu in sa gestioni de is risorsas de su logu, in s’assetiu de is srebitzius po sa genti; tòtu custu arrispetendi sa sussidiariedadi chi narat ca sa responsabilidadi publica est de s’autoridadi prus acanta a is citadinus;

d)      avalorat dogna forma de acòdriu cun is atrus entis de su logu;

e)      fait, cun is poderis e is istitutus de custu Statutu, su manigiu a sou de tòtu sa comunidadi;

f)        custu Statutu est cunformau a is normas de su T.U.E.L. aprovau cun Decretu Legislativu nu 267 de su 18 Austu de su 2000 e totu is mudaduras e is integratzionis fatas a pustis.

 

Articulu duus

Su logu e sa sedi de sa bidda

 

1.      Su logu de su Comuni de Sabarussa est formau de sa bidda e de su brugu agricolu Pardu Nou, est longu Kmq. 32,60, e lacanat cun is comunis de Baulau, Aristanis-Sibì, Pau, Siiamajori, Simaghisi, Tramatza e Zrofolliu;

2.      Is atóbius de is organus eletivus collegialis si faint in sa domu  comunali. De candu in candu, po calincunu abbisongiu, su Contzillu si podit atóbiai  in atrus logus, diversus de s’impropriu;

3.      Su cambiu de su nomini de su Comuni si podit fai sceti cun domanda de su Contzillu  a pustis de ai domandau su pareri de tòtu sa bidda;

4.      Aintru de su logu de su Comuni non si podint, po cantu narat su Comuni, fai centralis nuclearis e nemancu fai passai o frimmai ordignus de gherra nuclearis o iscartus radioativus.

 

 

Articulu tres

Stemma, gonfaloni e bullu.

 

1.      Su Comuni in is atus e in s’imprenta s’arreconnoscit cun su nomini de Comuni de Sabarussa e cun su stemma giau de su Presidenti de sa Repubblica cun su decretu de su 3 de Mratzu de su 1988 n. 1708;

2.      In is cerimonias e in tòtus is arrecurrentzias publicas, acumpangiau de su sindigu e potau de is guardias si podit ammostai su gonfaloni de su comuni, chi est sa pandera cun su stemma giai arreconnotu de su Presidenti de sa Repubblica cun su decretu de su 3 de mratzu de su 1988 n. 1708;

3.      S’impreu e sa riprodutzioni de custus sìmbulus po cosas chi no interessant su Comuni si podit fai sceti comenti disponidi su regolamentu;

4.      Su bullu est su timbru cun su stemma de su Comuni, signat is atus e is paperis e ddu su fait legalis.

 

 

 

 

Articulu cuatru

Finalidadis

 

1.      Su Comuni s’ingignat po favoressi su crescimentu civili, sociali, economicu, culturali e storicu de sa bidda tenendi presentis is valoris de sa Costituzioni;

2.      Su Comuni cricat s’agiudu de tòtus, publicus e privaus, e cherit chi tòtu sa popolatzioni pighidi parti impari a is forzas socialis, economicas e sindacalis po triballai in paris.

Su comuni triballat sighendi  custus principius:

a)      po ndi tirai is troturas economicas, socialis, e territorialis chi nci funti siat in su logu    impropriu siat in su logu nazionali;

b)      po ndi bogai is impedimentus storicus, economicus, culturalis e socialis po giai is stessas oportunidadis a tòtus e comenti est scritu in sa Costitutzioni po apatai s’omini cun sa femmia;

c)      po favoressi is propostas economicas publicas e privadas, mancai ponendi impari is fortzas econimicas e de cooperatzioni;

d)      agiudendi a fai un sistema de seguresa po tòtus e po sa persona mancai cun su triballu de is organizatzionis de volontariau;

e)      po s’amparu e su crescimentu de is benis naturalis, storicus e culturalis chi ddui funti in su  logu impropriu po favorissi tòtu sa comunidadi;

 

 

Articulu cincu

Programmatzioni e formas de agiudu

 

1.      Su Comuni fait su chi depit pighendi po agiudu tòtus is ainas e su mètodu de sa programatzioni;

2.      Su Comuni triballat po arribai a is iscopus crefius de su Stadu e de sa Regioni, e si fait agiudai in custu de is fortzas socialis, economicas, sindacalis e culturalis chi nci funti in sa bidda;

3.      Is acàpius cun is atrus Comunis, cun sa Provintzia e cun sa Regioni, funti sempri in s’arraspetu de is principius de agiudu, paridadi, cumplementariedadi e sussidiariedadi cun is dissimbillantis autonomias de dognunu;

4.      Po otenni su mellus de is srebitzius su Comuni si relatat cun is atrus Entis Publicus chi ddui funti e triballant in su logu po promovi e agatai formas de associatzionis prus giustas po is atividadis, is srebitzius e is triballus de fai e a is obietivus chi si oint sodigai;

5.      Su Comuni, po is istessas arrexonis, podit incarrigai a is Entis Publicus chi triballant in su logu de sa bidda is funtzionis suas, o puru promovi formas de agiudu cun sugetus privaus po favoressi sa nàscita e su svilupu de is atividadis chi point essi interessantis po tòtus.

 

 

Articulu ses

Agiudus cun is istadus stràngius

 

1.      Su Comuni de Sabarussa, segundu su chi narat sa Costitutzioni, podit intratenni cun Comunis de istadus stràngius acàpius, arellatus culturalis e socialis po sighì s’agiudu e su svilupu de sa genti e po is diritus de s’omini;

2.      Su triballu de su Comuni est fatu in armonia cun is principius de sa Carta de is Natzionis Unidas e de sa Carta europea de is autonomias de su logu, mancai siat cun s’acodriu de is asociatzionis meda importantis fintzas foras de sa  natzioni.

 

 

Articulu seti

Formas limbisticas e atus de su Comuni

1.      Is limbas de su Comuni funti s’italianu e su sardu;

2.      In is setzidas de is Organus de su Comuni e de is istitutzionis suas sa limba sarda si podit impreai, ma is paperis depint essi scritus in limba italiana. Su chi impreat sa limba sarda depit ammostai su paperi scritu in limba italiana po essi allogau.

 

 

Articulu otu

Albu pretóriu

 

1.      Is atividadis de su Comuni funti fatas arrispetendi su principiu de sa publicidadi chi permitit de dda sa connosci a tòtus;

2.      In sa Domu Comunali s’est agatau su logu po poni s’«Albu Pretóriu» po sa publicatzioni de is atus, provedimentus e avisus e tòtu su chi depit essi a bideus de tòtus segundu sa ley, su statutu e is regolamentus;

3.      Sa publicatzioni depit assegurai chi custus paperis podint essi bius fintzas cun s’impreu de is tennicas noas;

4.      Su Segretariu Comunali s’incurat de s’afisciadura comenti narat su primu comma, impreat po custu su missu de su Comuni e, cun su fueddu de custu, ndi certificat s’afisciadura.

 

 

Articulu noi

Diritu a sa saludi

 

1.      Su Comuni fait de tòtu po assegurai, po su chi podit fai, su diritu a sa saludi; fait in modu chi ci siant is ainas po deassegurai, tenendi atentzioni po s’amparu de sa saludi e sa seguresa in su logu de triballu, e in is logus innui si bividi aintru de sa bidda;

2.      Si giat de fai in manera chi in sa bidda ddui siat un srebitziu de assistentzia sociali giendi atentzioni in primu logu a is becius, a is pipius, a sa gioventudi, a is invàlidus, e a chi tenit callincunu handicap.

 

 

Articulu deghi

Diritu a su studiu

 

1.      Su Comuni cuncurridi cun su Stadu e sa Regioni po giai a tòtus su diritu a su studiu;

2.      Si giait de ita fai po ndi tirai tòtus is ostaculus socialis e economicus, chi si ponint de travessu po assegurai a sa comunidadi su diritu a su studiu.

 

 

Articulu undighi

Amparu de su patrimoniu naturali, stòricu e artisticu

 

1.      Su Comuni fait tòtu su chi podit po amparai e allogai s’ambienti, cun progetus de amparu po sa terra e po su chi c’est asuta de sa terra, boghendinci tòtus is arrexionis de imbrutamentu de s’aria, de su rumori e de is’àbbas;

2.      Amparat e fait de tòtu po cuntrollai is benis storicus, artisticus e archeologicus, assegurendi su gosu de custas cosas a tòtus;

3.      Fait de tòtu po cricai in sa storia sua una dì de festa po amparai s’identidadi de sa bidda.

 

 

 

Articulu doighi

Promotzioni de is benis de sa cultura, de su sport e de su témpus lìberu.

 

1.      Su Comuni favoressit sa crescita de sa cultura, fintzas in sa limba, in is usantzias de su logu fendi de tòtu po poni custu patrimoniu a dispositzioni de tòtus e po du fai cresci;

2.      Incoragiat e favoressit su sport e su turismu sociali e de sa gioventudi;

3.      Po arribai a fai tòtu custas cosas favoressit sa nàscita de is entis, organismus, e associatzionis de  cultura, de discanciu e sportivas; fait de tòtu po fabbricai logus po custas atividadis assegurendi s’intrada a is associatzionis de sa bidda;

4.      S’impreu de custus fabbricus, de is srebitzius e is impiantus, est disciplinau de su regolamentu comunali.

 

 

Articulu treighi

Assetiu e impreu de su logu de sa bidda

 

1.      Su Comuni promovidi e assètiat su logu de sa bidda, aintru de un programma  de crèscida de is insediamentus, de is infrastruturas e de is impantus industrialis, artigianalis, turisticus e de cummèrciu;

2.      Fait pianus de ammaniadura de s’edilìtzia pùbblica, po assegurai sa domu a tòtus;

3.      Aprontat operas de urbanizatzioni primaria e segundaria, segundu su chi srebidi e segundu is prioridadis definidadas in is pianus de atuatzioni;

4.      Assetiat su traficu e sa circolatzioni, segundu su chi srebidi a sa bidda e a chi ddui passat, crichendi de giai atentzioni prus de tòtu a is abbisòngius de su triballu, de s’iscola e de su turismu;

5.      Peparat ainas de prontu interventu, de impreai in casu de abbisongiu candu ddui funti calamidadis;

6.      Portat a càstiu sa crescida urbanistica e edilitzia e ndi multat is violatzionis cun is ainas chi ddi giait sa ley de su stadu e de sa regioni.

 

 

Articulu batoighi

Svilupu economicu

 

1.      Su Comuni cuncertat is atividadis de su cummerciu e fait de tòtu po assentai tòtu sa distributzioni po assegurai chi tòtu su triballu funtzionidi beni;

2.      Favoressit s’artigianau, prus de tòtu cussu artisticu; fai de tòtu po apretai s’atividadi po ndi favoressi is associatzionis, po giai sa possibildadi a tòtus de assetiai su chi si fait e po tenni su guadangiu giustu;

3.      Acrescidi is atividadis de su turismu, fendi de tòtu po rennovai e fai cresci is ainas po is srebitzius turisticus;

4.      Favoressit e amparat tòtu su chi arriguardat sa difesa de sa natura e de is risorsas suas, de su patrimoniu storicu, artisticu, culturali e po sa crèscida de s’agricoltura;

5.      Promovidi e s’incurat de sa crèscida de s’economia sempri in s’arrispetu de sa programmatzioni natzionali, regionali, provintziali e comunali, fendi de tòtu po giai atentzioni a su triballu fintzas cun sociedadis deincentivus.

 

 

Articulu bindighi

Partecipatzioni, decentramentu, agiudu rèciprocu, informatzioni.

 

1.      Su Comuni fait s’autonomia sua assegurendi sa partecipatzioni de tòtu sa bidda a s’atividadi politica e amministrativa de s’Enti;

2.      Su Comuni reconnoscidi comenti fundamentali s’istitutu de s’informatzioni  e s’incurat, po custu motivu, de is ainas giustas po dìfai connosci is programmas, is decisionis e is atus prus importantis de su comuni po giai sa possibilidadi a tòtu sa bidda de nai de ita abbisongiat.

 

 

TITULU II

IS ÒRGANUS DE GUVERNU DE SU COMUNI

 

Cabudu primu

Ordinamentu de su Comuni

 

Articulu seighi

Òrganus

 

1.      Funtis òrganus de su Comuni su Contzillu comunali, sa Giunta e su Sindigu e is cumpetentzias insoru funti stabilidas de sa ley e de custu statutu;

2.      Su Contzillu comunali est cussu chi decidit is cosas e dda sa controllat politicamenti e amministrativamenti;

3.      Su Sindigu est responsabili de s’amministratzioni e rapresentat po sa ley su Comuni; e in prus tenit is funtzionis de Ufitziali de Guvernu segundu is leys de su statutu;

4.      Sa Giunta triballat impari cun su Sindigu po sa gestioni amministrativa de su Comuni e fait de tòtu po proponni cosas de fai a su Contzillu.

 

 

Cabudu segundu

Su Contzillu Comunali

 

Articulu degaseti

Poderis

 

1.      Su Contzillu comunali podit decidi po contu suu sempri rapresentendi tòtu sa bidda, decidit s’incarreramentu politicu e amministrativu e averigat su chi at decidiu;

2.      S’elegidura, su tempu de incarrigu, comenti est fatu e sa sciollidura de su Contzillu comunali funti tòtu cosas regoladas de sa ley.

 

 

Articulu deghiotu

Prima riunioni

 

1.      Sa prima tzerriada de su Contzillu Comunali, a pustis de is eletzionis po ddu rinnovai, benit fata de su Sindigu aintru de deghi diis de sa proclamatzioni de is eligius e sa riunioni depit essi fata aintru de deghi diis de sa tzerriada;

2.      Candu  ddu at s’impossibilidadi po sèmpiri, o po decadentzia, o po essi stetiu bogau o poita est mortu su Sindigu su Contzillu Comunali benit sciòlliu; su Contzillu e sa Giunta abarrant in carriga fintzas a sa dì de is eletzionis e su chi depit fai su Sindigu ddu fait su Vice Sindigu;

3.      In sa prima riunioni su Contzillu Comunali pentzat a giai sa cunfirma a is contzilleris; su sindigu giait nova de sa nomìna de is cumponentis de sa Giunta e de su Vice Sindigu.

 

 

Articulu deganoi

Sètzidas e tzerriadas

 

1.      Su triballu de su Contzillu comunali benit fatu in riunionis ordinarias e straordinarias urgentis;

2.      Su triballu suu est definiu aintru de su regolamentu fatu  po su Contzillu Comunali aprovau cun magiorantzia assoluta de is contzilleris comunalis impari cun su Sindigu.

 

 

Articulu binti

Lineas programmàticas de su mandatu

 

1.     Aintru de trinta diis de candu su Contzillu at pigau s’incarrigu, su Sindigu, intendia sa Giunta, presentat su programma de tòtu su chi si depit fai mentris ddu est su mandatu politicu amministrativu;

2.     Dogna Contzilleri comunali tenit su diritu de intervenni po dicidi su chi si depit fai, giaidi atras ideas o comenti si podint càmbiai, tòtu custu gratzias a emendamentus chi presentat sighendi su regolamentu de su Contzillu Comunali;

3.     Assumancu dogna annu su Contzillu controllat po biri chi custu programma benit fatu de su Sindigu e de tòtu is assessoris candu ddu est sa verifica de su bilanciu. Su contzillu podit aciungi o cambiai in su mentris chi est in carriga, su programma segundu su chi srebit a sa bidda.

 

 

Articulu bintunu

Comissionis

 

1.      Su Contzillu Comunali podit fai, deliberendi, Commissionis chi durant sempiri, unu certu tempus o specialis, po cuntrollai, po connosci e po studiai. Custas Commissionis funti fatas sceti de Contzilleris comunalis segundu is votus pigaus. Po is commissionis chi depint cuntrollai e  garantii, sa Presidentzia est sceberada de sa minorantzia;

2.      Po sciri comenti depint triballai, comenti funti fatas, su chi point fai, cantu depint durai, tocat cuntrollai su regolamentu de su Contzillu Comunali.

 

 

Cabudu tertzu

Is contzilleris comunalis

 

Articulu bintiduus

Su contzilleri comunali

 

1.      Sa positzioni giuridica e su status de is contzilleris funt regolaus de sa ley; issus esercitant sa funtzioni insoru chentza de vinculu de mandatu, rapresentant su territòriu intreu e sa comunidadi chi ddui bivit e a issa depint arrespondi sèmpiri;

2.      Is Contzilleris comunalis intrant in carriga candu funti aclamaus, invecis candu unu depit intrai a su postu de unu atru, intrat a pustis chi ddu decidit su Contzillu;

3.      Su Contzilleri antzianu est cussu chi at pigau prus votus po issu chentza de contai is votus de sa lista. A paridadi de votus si contada s’edadi. Candu ci funti is riunionis e mancat fintzasa su Vice Sindigu, presiedinti is atrus assessoris segundu s’edadi. Candu is assessoris funti esternus presiedidi su Contzilleri antzianu;

4.      Dogna contzilleri depit sceberai innui bivi in su logu de su Comuni po ddi mandai is tzerriadas de su Contzillu e dogna atra comunicatzioni uficiali.

 

Articulu bintitres

Doveris

 

1.      Is contzilleris comunalis tenint su doveri de andai a is riunionis de su Contzillu comunali e de triballai cun is Comissionis insoru;

2.      Is Contzilleris Comunali chi chentza de arragioni giusta panua, no andant a duas riunionis ordinarias e a is riunionis straordinarias de mesu, benint bogaus de Contzilleris cun delibera de su Contzillu Comunali. Su Sindigu, a pustis de ai acrarau ca su Contzilleri est mancau de is riunionis provididi cun paperi scritu a si ddu fai sciri. Su Contzilleri podit giai a su Sindigu tòtus is paperis chi ddu giustificant, aintru de sa dì previdia de s’avisu, chi non podit essi prus pagu de binti diis de sa dì chi su paperi est stetiu arriciu. Scadida custa data, su Contzillu controllat e a sa fini deliberat, tenendi presenti is giustificatzionis giadas de su Contzilleri e totu.

 

 

Articulu binticuatru

Poderis

1.      Su contzilleri tenit e impreat su diritu de deliberai de bidea sua po tòtus is atus de cumpetentzia de su Contzillu Comunali e podit fai interrogatzionis, interpellantzias, motzionis e istantzias de sindacau ispetivu;

2.      Tenit diritu de otenni de is uficius de su Comuni e de is aziendas, istitutzionis o entis dipendentis, tòtus is noas e is informatzionis chi ddi srebint po triballai;

3.      Comenti impreai su diritu de triballai segundu sa bidea insoru e po cuntrollai de is Contzilleris comunalis si podit ligi in su regolamentu de su Contzillu comunali;

4.      Depit mantenni su segretu de oficiu, in tòtus is casus chi narat sa ley.

 

 

Articulu binticincu

Dimissionis

 

1.     Is dimissionis de s’incarrigu de contzilleri depint essi mandadas a su Contzillu comunali e in su momentu benint scritas in sa prisia de su Comuni sighendi sa dii chi funtis stetias giadas. Non si podit prus torrai acoa, non srebit atra cosa e funti eficacis luegu e totu. Su Contzillu in deghi diis e non de prus, depit cambiai is contzilleris chi si nchi funti andaus.

 

 

Articulu bintises

Comenti si podit cambiai o supliri su contzilleri comunali

 

1.      Chi su postu de contzilleri comunali abarrat buidu po calisisiat motivu, mancai siat cosa bennia acoa, custu benit giau a su candidau de sa stessa lista chi beniat acoa de s’urtimu eligiu;

2.      Chi su Contzilleri benit suspendiu, in sa prima riunioni afatanti a sa notifica si giait s’incarrigu in su mentris a su primu de is no eligius de sa stessa lista. S’incarrigu finit candu est finia sa suspensioni e candu invècias arribat sa fini de s’incarrigu si fait sa surrogatzioni, comenti narat su 1° comma.

 

 

Articulu bintiseti

Grupus de su contzillu

 

1.      Is Contzilleris si ponint in paris segundu su chi narat su Regolamentu de su Contzillu Comunali;

2.      Custus grupus funtis sceberaus in is listas chi funtis stetias presentadas a is eletzionis e is capu grupus in mesu de is Contzilleris chi non funti in sa Giunta e chi siant stetius is prus votaus;

3.      A is capu grupus de su Contzillu si depint giai tòtus is documentus e is informatzionis chi cherint chentza de pagai nudda, po podit triballai.

 

 

Cabudu cuartu

Sa Giunta Comunali

 

 

Articulu bintotu

Sa Giunta Comunali

 

1.      Sa Giunta est un organu chi proponit e triballat aintru de su trastigiu amministrativu, impari cun su Sindigu a su guvernu de su Comuni e fait tòtu cun trasparentzia e beni;

2.      Sa Giunta fait de tòtu po arribai a is obietivus e finalidadis de s’enti aintru de is cosas decidias de su Contzillu comunali. Massimamenti, sa Giunta Esercitat is funtzionis de inditu polìticu-amministrativu, aprontendi is obietivus e is programmas de fai e addotendi is atrus atus chi rientrant in sa faina de cussas funtzionis, e aberigat sa corrispondentzia de is resultaus de sa faina amministrativa e de sa gestioni a is inditus chi funt istaus assinniaus.

 

 

Articulu bintinoi

Comenti est fata sa Giunta Comunali

 

1.      Sa Giunta est fata de su Sindigu, chi est su Presidenti e de un numeru de Assessoris chi non depit essi prus pagu de duus e prus de cuatru de custus unu est su vice sindigu. Su Sindigu decididit su numeru de is assessoris chi faint parti de sa Giunta po arrexionis politicas-amministrativas;

2.      Podint essi tzerriaus a fai is assessoris fintzas citadinus chi non funti Contzilleris, su massimu unu, bastat chi tengiat tòtus is tìtulus chi srebint po fai su Contzilleri comunali. S’assessori esternu intrat a fai parti de is riunionis de su Contzillu comunali chentza diritu de votu sceti po chistionai de is cosas chi interessant sa delega sua;

3.      Su Sindigu candu nomìnada is assessoris cicat, candu fait, segundu sa disponibilidadi e sa professionalidadi chi ddu at, de nomìnai aintru de sa Giunta ominis e femmias.

 

 

Articulu trinta

Sa nòmina

 

1.      Su vice Sindigu e tòtus is atrus chi faint parti de sa Giunta funti nomìnaus de su Sindigu e depint essi presentaus a su Contzillu Comunali in sa prima riunioni a pustis de is eletzionis;

2.      Su Sindigu podit cambiai unu o prus assessoris cun decisioni motivada e ddu depit nai a su Contzillu e aintru de 15 dis giai su nomini de is atrus;

3.      S’incompatibilidadi, sa positzioni e su stadu giuridicu de is assessoris fintzas is istitutus de su decaimentu e po ndi pigai s’incarrigu funti disciplinaus de sa ley;

4.      Non point fai parti de sa Giunta Comunali, in prusu de tòtus is casus previdius de sa ley,  s’arentzia de su Sindigu fintzas a su tertzu gradu de parentela;

5.      Francu is casus innui su Sindigu ndi pigat s’incarrigu, sa Giunta abarrat in carriga fintzas a sa dì de is eletzionis candu si torrat a fai su Contzillu Comunali.

 

Articulu trintunu

Comenti triballat sa Giunta

 

1.      Sa Giunta est tzerriada e ddi fait de Presidenti su Sindigu, chi cuncertat e portat a càstiu su chi faint is assessoris e stabiliscidi su chi si depit decidi in is riunionis, chentza de perdi tempus in formalidadis ma tenendi presenti is cosas chi funti stetias propostas;

2.      Comenti tzerriai e fai funtzionai sa Giunta est decidiu de issa e tòtu chentza de perdi tempu in formalidadis;

3.      Po chi is riunionis siant bàlidas bisongiat chi ddui siat assumancu sa metadi de is assessoris e is deliberatzionis siant decidias de sa prus parti de is presentis;

4.      I verbalis de is riunionis funti frimmaus de su Sindigu e de su Segretariu Comunali.

 

 

 

Articulu trintaduus

Atributzionis de sa Giunta

 

1.      Sa Giunta triballat impari cun su Sindigu po guvernai su Comuni cun decisionis pigadas tòtus imparis;

2.      Sa Giunta triballat po fai su chi at proponniu su Contzillu e cricat de ddu spricuai po triballai mellus;

3.      Sa Giunta fait tòtus is atus chi depit fai chi guvernat ea parti su chi depit fai su Contzillu e su chi depit fai sceti su Sindigu e tòtus is atrus ofìcius burocraticus.

 

 

Articulu trintatres

Nòmina e cumpetèntzias

 

1.      Su Sindigu est eligiu de sa popolatzioni de tòtu sa bidda comenti narat sa ley chi decidit in prusu tòtus is casus chi non podit essi eligiu, de incompatibilidai, e su stadu giuridicu e is arrexonis chi faint acabbai s’incarrigu;

2.      Su Sindigu est su responsabili de su guvernu de su Comuni e ndi tenit sa rapresentantza, est su presidenti, sovrintendenti e amministradori;

3.      Tenit cumpetèntzia e poderis po indiritzai, cuntrollai su triballu de is assessoris e de tòtus is ofìcius;

4.      Su sindigu fait totu is funtzionis de su Stadu e de sa Regioni chi est obligau o legitimau a fai. Issu fait fintzas totu is cosas chi sa ley ddi giat de fait, poita est su chi cumandat su guvernu de sa bidda;

5.      A su Sindigu, in prus de su chi narat sa ley, custu Statutu e is regolamentus ddi giat doveris comenti organu de aministratzioni, cuntrollu e poderis de triballai po contu suu in totu su chi cumpetit su triballu de s’oficiu;

6.  Su Sindigu fait su chi depit e decretus e ordinantzas.

 

 

Atributzionis de amministratzioni

Articulu trintacuatru

 

 

1.      Su Sindigu

a)      tenit sa rapresentntzia de s’Enti e cun su permissu de sa Giunta podit fai causas innanti de sa giustitzia;

b)      podit fai delega a is assessoris;

c)      issu tenit e dirigidi totu s’atividadi politica e amministrativa de su comuni fintzas su triballu de sa Giunta e de dogna assessori;

d)      pigat e fait propostas po fai acodrius de programma  cun is sogetus publicus prevedius de sa Ley;

e)      cunvocat is comitzius po is Referendum consultivus;

f)        giait s’incarrigu a su Segretariu Comunali sceberendideddu me in s’elencu fatu a posta;

g)      giait e ndi tirat s’incarrigu a su Segretariu Comunali de Diretori Generali candu non ddu est conventzioni cun atrus comunis;

h)      nomìnat is responsabilis de is ofìcius e de is srebitzius, giait is incarrigus de collaboratzioni candu custus srebint;

i)        fait ordinantzas precisas e urgentis po sa sanidadi e s’igieni, edilitzia, sa politzia de su logu, e totu custu po fai in modu chi sa genti de sa biddasiat trancuilla e segura;

j)        sighendi su chi est stetiu decidiu de su contzillu, giat s’incarrigu o sa revoca a is chi depit rapresentai su comuni ananti de is entis, aziendas e  istitutzionis;

k)      comenti narant is dispositzionis giadas de su Cintzillu comunali e si ddui funti cussas de sa Regioni e a pustis de ai ascutau is categorias interessadas podit ponit de acodriu is orarius de is butegas e de tòtus is atrus negotzius e de is srebitzius publicus, cun s’acodriu de is responsabilis cumpetentis po su logu de s’aministratzioni interessada, is orarius de aberri a sa genti is Ofìcius publicus chi ddui funti in sa bidda, fendi in modu de acuntentai a tòtus.

 

 

Articulu trintacincu

Atributzionis  de vigilàntzia

 

1.      Su Sindigu tenit custas funtzionis de vigilàntzia:

a)      pigat informatzionis e cuntrollat atus, mancai siant riservaus, me in Ofìcius comunalis;

b)      fait issu e totu o impari cun su Segretariu Comunali o su Diretori Generali, cuntrollus a sus de su triballu de su Comuni;

c)      fait atus po mantenni is diritus de su Comuni;

d)      stabilit is cosas chi assegurint chi is ofìcius e is srebitzius triballint beni segundu is diretivas de su Contzillu  e sa Giunta.

 

 

Articulu trintases

Atributzionis de organizatzioni

 

 

1.      Su Sindigu tenit, in particolari, custas funtzionis :

a)      stabilit is cosas de discuti me in is riunionis de su Contzillu, decidit candu ddu tzerriai e ddi fait de presidenti;

b)      tenit poderis de politzia in is riunionis de su Contzillu e in tòtus is riunionis de partecipatzioni popolari innui issu est presidenti, aintru de su chi narat sa ley;

c)      proponit is cosas de discuti e decidit in manera informali is riunionis de sa Giunta est issu su Presidenti de custa.

 

 

Articulu trintaseti

Vice sindigu

 

1.    Candu su Sindigu non ddui est o no podit benni po un certu tempus, o candu po sa ley non ddu po fai prus, sa parti sua benit fata de su Vice sindigu. Candu su Vicesindigu non ddui est pigat sa parti sua s’Assessori prus antzianu;

2.    Chi ddui funti delegas giadas a su Vicesindigu e a is assessoris depit essi giat comunicatzioni a su Contzillu e a tòtus is organus chi sa ley prevedidi.

 

 

Articulu trintotu

Dimissionis e impedimentu po sempri de su Sindigu

 

1.      Candu su Sindigu non podit prusu fait su triballu suu, o decadidit o morridi sa Giunta decadidit e benit sciolliu fintzas su Contzillu;

2.      Is dimissionis chi giat su Sindigu a su Contzillu non si point prusu arretirai candu funti passadas binti diis. Passadas chi siant binti diis si sciollidi su Contzillu e in su stessu tempus si nomìnada un commissariu.

 

 

Articulu trintanoi

Motzioni de sfiducia

 

1.      Su votu contrariu de su Contzillu a una proposta de su Sindigu non di cumportat is dimissionis;

2.      Su Sindigu e sa Giunta finint s’incarrigu candu benit aprovada una motzioni de sfiducia votada tzerriendi dognunu;

3.      Sa proposta de sfiduciai su Sindigu depit tenni una arrexoni e depit essi frimmada assumancu de 2/5 de is contzilleris chentza contai su sindigu, e benit discùtia non prima de dexi diis e non prusu de trinta de sa dì chi est stetia presentada. Chi custa proposta benit aprovada si procedidit a sciolli su Contzillu.

TITULU TRES

 

PARTECIPATZIONI E DIRITUS DE SA GENTI DE SA BIDDA

 

Cabudu primu

Partecipatzioni de sa bidda

 

Articulu coranta

Principius

 

1.      Su Comuni fait in manera de promovi e tutelai sa partecipatzioni de totu sa bidda a s’aministratzioni de s’enti po ndi assegurai su bonu andamentu, s’impartzialidadi e sa trasparèntzia;

2.      Su Comuni fait in manera chi pighint parti a sa vida publica de su logu fintzas i citadinus de s’Unioni Europea e is istrangius chi funti regolaris;

3.      Po sciri comenti fai po fai balli is diritus e is possibilidadis de is citadinus tocat ligi is regolamentus.

 

 

 

Articulu corantunu

Istitutus de partecipatzioni

 

1.      Funti istitutus:

a)      s’associatzionismu

b)      is consultazionis popolaris

c)      diritus de biri e connosci;

d)      difendidori civicu;

e)      partecipatzioni a su procedimentu amministrativu.

 

 

Cabudu segundu

Formas de associatzionis e acapius cun su Comuni

 

Articulu corantaduus

Associatzionis e volontariau

 

1.      Su Comuni arreconoscidi e favoressit is associatzionis chi ddui funti in su logu suu;

2.      Non si point arreconosci associatzionis segretas o chi non funti cumpatibilis cun sa Costitutzioni, de sa ley o de custu Statutu;

3.      Su Comuni fait in manera chi su triballu de is associatzionis siat volontariu chentza de pagamenta po su beni de sa bidda, e chi tengiant tòtus is ainas chi srebint po triballai beni e chi tengiant tòtus is amparus po no incurri in is incidentis;

4.      Is acàpius de is associatzionis cun su Comuni funti disciplinaus de su regolamentu po sa partecipatzioni de is associatzionis.

 

 

Articulu corantatres

Agiudus a is associatzionis

 

1.      Su Comuni podit giai agiudus in dinai a is associatzionis, boghendindi is partidus politicus e is sindacaus, po favoressi s’atividadi;

2.      Su Comuni podit assegurai a custas associatzionis, giai nomìnadas in su comma precedenti, fintzas in comodau, ainas e srebitzius;

3.      Sa manera po giai agiudus o po tenni in comodau ainas o srebitzius de su Comuni est stabiliu ini is regolamentus.

 

 

Cabudu tertzu

Consultatzionis e propostas de sa bidda

 

Articulu corantacuatru

Consultatzionis de sa bidda

 

1.      Su Comuni podit fai consultatzionis de sa bidda po ndi connosci is abisingius o su chi pentzat asuba de su triballu de s’aministratzioni;

2.      Su regolamentu po sa consultatzione de sa bidda e is referendum disciplinat candu e comenti dda fai.

 

 

 

Articulu corantacincu

Referendum consultivu

1.      Su Referendum benit fatu po connosci su chi pentzat sa bidda asuba de chistionis de sa colletividadi, cosas chi funti meda importantis;

2.      Non si podint fai referendum asuba de pagamentas po su Comuni, de su triballu de s’amministratzioni chie st acapiau a is leys de su Stadu o de sa Regioni e po tòtu is cosas chi funti giai stetias fatas in atrus referendum cinc’annus prima;

3.      In prusu, non si podit fai su referendum asuba de custas cosas:

  1. asuba de is normas de su statutu
  2. asuba de su chi at decidiu su contzillu in is mesis prima de sa consultatzioni;
  3. asuba de sa genti chi triballat in comuni, de is istitutzionis e de is aziendas de su comuni;

4.      Su referendum est stabiliu de su Sindigu, a pustis chi su Contzillu ddu decidit fintzas candu est  domandau de assumancu duxentus eletoris chi bivint in sa bidda e chi funti iscritus me in is listas eletoralis de su Comuni;

5.      Su referendum ballit chi ndi pigant parti assumancu sa metadi prus unu de is eletoris de su Contzillu Comunali;

6.      Si su Referendum si podit fai, is tempus chi srebint, de comenti depit essi fatu est stabiliu totu in su regolamentu comunali asuba de sa consultatzioni de sa bidda e de su referendum.

 

 

Articulu corantases

Operatividadi de su referendum consultivu

 

1.      Aintru de trinta diis chi si funti scipius is risultaus, su Sindigu depit proponi a su Contzillu Comunali o a sa Giunta, a segunda de is competentzias, sa chistioni chi est stetia posta de su Referendum;

2.      Si su risultau est stetiu faverevoli, su chi decidint is organus de guvernu de sa bidda non podit essi meda diversu de su chi at decidiu sa bidda;

3.      Me in su propriu tempus, si su Referendum no est arrenesciu, si depint pigai e totu provedimentus asuba de sa chistioni posta a referendum pighendi in consideratzioni fintzas se numuru de is partecipantis a sa consultatzioni e de cantu est stetiu su scartu de is votus.

 

 

 

Cabudu cuartu

Diritu de podi castiai e de connosci is documentus

 

Articulu corantaseti

Diritu de podi castiai is documentus

 

1.      Dogna citadinu tenit su diritu de podi castiai is atus de s’amministratzioni comunali e de chi manigiada is srebitzius publicus, mancai siant privaus;

2.      Non point essi castiaus sceti is atus chi sa ley narat chi funti riservaus o tenint limitis po essi castiaus;

3.      Su modu e is tempus po esercitai custu diritu funti stabilius in su regolamentu comunali de is diritus de podi castiai is atus e is paperis de s’aministratzioni de parti de sa popolatzioni.

 


 

 

Articulu corantotu

Diritu de podi oteni informatzionis

 

1.      Is atus de s’aministratzioni, lassendi a parti cussus riservaus segundu sa ley, funti publicus e depint essi fatus connosci a tòtus.

 

 

Articulu corantanoi

Oficiu po is diritus de sa bidda de oteni informatzionis

 

Po giai sa possibilidadi a tòtus i citadinus de podi castiai is atus, e po assegurai impartzialidadi e trasparentzia su Comuni podit fait un oficiu po s’Informatzioni e is relatzionis cun su Publicu, po:

a)      giai noas asuba de is srebitzius, atus, e stadu de is procedimentus;

b)      fai de tòtu po poni in comunicatzioni su citadinu chi tenit diritu de castiai is atus e su titolari de s’oficiu responsabili de su procedimentu;

c)      giai a s’amministratzionis propostas po tratai cun sa genti de sa bidda.

 

 

Cabudu cuintu

Difendidori civicu

 

Articulu cincuanta

Nomìna

 

1.      Su Difendidori Civicu est nomìnau de su Contzillu Comunali, a pati is bosrtas chi est sceberau in conventzioni cun atrus comunis o cun sa Provintzia, cun votu segretu e a cun i votus de duus tertzus de is Contzilleris, o chi su primu scrutiniu no est srebiu cun sa magiorantzia de su votu de is Contzilleris;

2.      Dogna citadinu chi tengiat is titulus podit presentai sa propria candidatura a s’amministratzioni de su Comuni chi fait una lista a pustis de ai controllau tòtus is titulus;

3.      S’incarrigu de su Difendidori Civicu depit essi giau sceberendi in mesu a sa genti chi po connoscentzia e esperientzia gieant sa massima garantzia de indipendentzia, onestadi e competentzia me in is Leys e s’amministratzioni e chi tengiant sa laurea in giurisprudentzia in is scientzias politicas o chi atra laurea de paris valori;

4.      Abarrat in carriga su matessi tempus chi abarrat in carriga su Contzillu chi ddu at eligiu, fendi su chi depit fai fintzas a candu no est nomìnau s’atru Difendidori Civicu;

5.      Su Difendidori, prima de s’incarrigu, giurat in is manus de su Sindigu nendi “ giuru de sighì cun onestadi is Leys de su Stadu e de fai su chi depu sceti po su beni de tòtus”;

6.      Su Difendidori podit essi nomìnai sceti chi is possibilidadis de su Comuni ddu permitint.

 

 

Articulu cincuantunu

Incompatibilidadi e decadentzia

 

1.      Non podit essi nomìnau Difendidori Civicu:

a)      chi non podit essi nomìnau Contzilleri Comunali;

b)      is parlamentaris, is contzilleris regionalis, provincialis e comunalis, chi fait parti de is comunidadis montanas e de is unidadis sanitarias de su logu;

c)      i mistrus de cultu;

d)      is amministratoris e chi triballat po entis, istitutzionis e aziendas publicas o innui ddui est parti publica, e fintzas chi triballat in entis o impresas chi tenint contratus cun s’amministratzioni comunali o in dogna casu chi tenint cun issa, a calisisiat titulu, agiudus in dinai;

e)      chi triballat in calisisiat manera, triballu po contu suuo subordinau, atividadi professionali o de cummerciu, chi tengiat acapius cun s’amministratzioni comunali;

f)        chi tenit arentzia fintzas a sa cuarta generatzioni, chi siant amministradoris, segeretarius o chi triballint in su Comuni;

2.      S’incarrigu de Difendidori Civicu finit po is istessas arrexionis chi si pedrint is titulus po fai su Contzilleri o po atras arrexioni chi funti giai stetias elencadas. Benit aboliu cun deliberatzioni de su Contzillu asuba de una proposta de assumancu unu de is contzilleris. podit essi aboliu cun deliberatzioni motivada de su Contzillu po motivus meda gravis suntzedius fendi su triballu suu.

 

Articulu cincuantaduus

Stumentus e possibilidadis

 

1.      S’oficiu de su Difendidori Civicu est postu aintru de aposentus postus a dispositzioni de s’amministratzioni comunali, cun tòtus is ainas chi srebint po ddu fai triballai beni;

2.      Su Difendidori Civicu podit intervenni, candu ddu domandada un citadinu sceti o de prusu, o fintzas de bidea sua, in s’amministratzioni comunali, is aziendas specialis, is istitutzionis, chi tenit incarrigu de srebitzius, in is sociedadis chi manigiant is srebitzius publicus aintru de su logu comunali, po cuntrollai chi su procedimentu amministrativu siat regolari e chi is atus siant fatus giustus e in is tempus;

3.      Po custu podit tzerriai su responsabili de su srebitziu interessau e domandai paperis, noas, e acraramentus, po issu non ddu est segretu deoficiu;

4.      Podit, fintzas, domandai de esaminai sa pratica impari aintru de sa data decidia;

5.      Candu scidi tòtus is cosas chi ddi srebint, giat su parei suu a fueddus o scritu, a su citadinu chi at domandau s’agiudu; chi ddu est ritardu, intimat a is organus interessaus a providid aintru de is tempus definius; depit, in prus segnalai is cosas chi non funtzionant, is abusus e is mancantzias chi at potziu biri;

6.      S’amministratzioni depit motivai, candu su chi at segnalau su Difendidori non benit ascutau, e custu podit domandai chi sa chistioni bengiat riesaminada candu at biu irregolaridadis o sbaglius in sa procedura;

7.      Su sindigu depit in dogna casu poi sa chistioni aintru de is cosas de discuti in sa prima riunioni de s’organu competenti;

8.      Tòtus is responsabilis de srebitziu tenint s’obligu de giai tòtu s’agiudu chi podint a su Difendidori Civicu.

 

Articulu cincuantatres

Acàpius  con su Contzillu

 

 

1.      Su Difendidori Civicu presentat, aintru de su mesi de mratzu, una relata asuba de su triballu fatu in s’annu passau, nendi de tòtu is cosas malli fatas chi at potziu biri, gendi bideas po assentai is cosas trotas, po dda sa fai andai mellus e po s’impartzialidadi de su triballu amministrativu;

2.      Su Difendidori civicu in sa relata  giai nomìnada in su primu comma podit giai ideas po mellorai s’ atividadi aministrativa e s’eficientzia de is srebitzius publicus, e assegurai s’impartzialidadi de is decisionis;

3.      Sa relata depit essi afisciada a s’albu pretoriu, trasmissa a tòtus is contzilleris comunalis e discutia aintru de trinta dis in su Contzillu Comunali;

4.      Tòtus is bortas chi est su casu, su difendidori civicu podit signalai chistionis a su sindigu;

5.      In casus de particolari importantzia o in dogna casu chi depit essi signalau cun apretu, su difendidori, in dogna momentu, podit fai una relata a su contzillu.

 

Articulu cincuantacuatru

Indennidadi po su triballu

 

1. A su Difendidori Civicu si giait una paga paris a sa metadi de sa paga de su Sindigu.

 

 

Cabudu sestu

Partecipatzioni a su triballu amministrativu

 

Articulu cincuantacincu

Partecipatzioni a su procedimentu amministrativu

 

1.      In is procedimentus innui benint impreaus atus chi andant a tocai sitiatzionis giuridicas sogetivas est assegurada comenti narat sa ley, sa partecipatzioni de is interessaus;

2.      Candu s’incumentzat un procedimentu aministrativu si fait sciri a su destinatariu e atòtus is atrus chi narat sa ley;

3.      Tòtus is interessaus tenint sa possibilidadi de biri is atus de su procedimentu, a parti su chi sa ley non permitidi de essi biu, e point fintzas presentai paperis scritus chi s’amministratzioni depit stimai. Su chi arresulatada de custa stima depit essi comunicau a is interessaus;

4.      Candu ddu est meda pressi o candu is interessaus funti meda o non point essi stabilius beni, insarasa est permitiu de non ddu fai sciri diretamenti ais interessaus ma de ddu publicai in s’albu pretoriu o cun atras ainas, cichendi de assegurai s’informatzioni;

5.      Is tempus e is modus funti stabilius in su regolamentu comunali po is procedimentus aministrativus.

 

 

Articulu cincuantasesi

Interrogatzionis

1.      Chinisisiat, unu o medas impari, podit pregontai a su sindigu noas de s’atividadi aministrativa.

2.      Sa risposta a custas preguntasdepit essi motivada e depit essi giada aintru de trinta dis.

 

 

Articulu cincuantaseti

Petitzionis

 

1.      Chinisisiat podit , impari a is atrus, apretai su triballu de s’aministratzioni asuba de cosas chi interessant a tòtus o po chistionai de is cosas chi srebint a sa bidda;

2.      Sa regorta de is frimmas podit essi fata chentza de nisciuna formalidadi asuta de su paperi scritu cun is preguntas de fai a s’aministratzioni;

3.      Sa petitzioni benit giada a su sundigu chi, aintru de deghi diis, da giait po essi esaminada a s’organu chi est cumpetenti e una copia da giait a is grupus chi ddui funti in su Contzillu Comunali;

4.      Chi sa petitzioni est stetia frimmada de assumancu 50 personas s’organu competenti depit nai sa sua aintru de trinta diis partendi de sa dì chi d’at aricia;

5.      Su chi at decidiu s’organi competenti, impari cun su paperi de sa petitzioni, depit essi postu a bideus de tòtus in is logus apositus de su Comuni in manera chi tòtus cussus chi ant frimmau ddu point ligi;

6.      Chi sa petitzioni est stetia frimmada de assumancu 200 personas dogna contzilleri podit domandai chi sa chistioni posta de sa petitzioni e totu bengiat discutia in sa riunioni in fatu de su Contzillu Comunali.

 

 

Articulu cincuantotu

Propostas

 

1.      Chi un numuru de is eletoris de su Comuni, chi non siat prus pagu de 50 faint a su sindigu propostas po atus aministrativus de competentzia de s’Enti e custas propostas funti fatas a minudu in manera chi s’atu si cumprendada beni, su Sindigu, candu scidi su chi ndi pentzant is responsabilis de su srebitziu interessau e su segretariu comunali, trasmitidi sa proposta impari a is pareris, a s’organu competenti e ai grupus chi ddui funti in su contzillu comunali aintru de deghi diis chi d’at arriciu;

2.      S’organu competenti podit intendi chi at fatu sa proposta e depit fai su chi s’est decidiu aintru de trinta diis de candu at arriciu sa proposta;

3.      Custas determinatzionis  funti publicadas in is logus apositus e funti comunicadas a is primus tres chi ant frimmau sa proposta.

 

TITULU CUARTU

BISONGIUS PUBBLICUS

 

Cabudu primu

Formas de agiudu

 

Articulu cincuantanoi

Principiu de  coperatzioni

 

1.      Su Comuni fait de tòtu po collaborai impari a is comunis de acanta, cun sa provintzia, po fait in sa manera prus eficienti totu cussas cosas chi si prestant a essi fatas impari cun atrus entis po is carateristicas socialis e economicas insoru, totu custu po assegurai srebitzius prus eficacis a sa bidda.

Cabudu segundu

Formas  de agiudu

 

Articulu sessanta

Cunventzionis

 

1.      Su Contzillu Comunali, asuba de una domanda de sa Giunta, deliberat conventzionis cun amministratzionis de su Stadu, atrus entis publicus o cun privaus po giai srebitzius publicus prus coordinaus;

2.      Is acordius depint stabiliri: is motivus, sa durada, is modus de tratai cun is Entis chi si ponint in paris, is raportus finantziarius e is obligus e is garantzias de dognunu.


 

 

Articulu sessantunu

Cunsòrtzius

 

1.      Su comuni podit partecipai a fai consortzius cun atrus comunis po fai funtzionai in paris unu o prus servitzius segundu is arregulas chi balint po is aziendas specialis si si point aplicai;

2.      Po custu motivu su Contzillu Comunali aprovat, cun sa magiorantzia assoluta de is contzilleris, unu acordiu a suba de su chi narat s’articulu de prima, in paris cun su statutu de su Cunsortziu;

3.      In s’acordiu depit essi craru comenti si depint trasmiti is atus e su chi si decididit po su Consortziu e is entis chi ndi faint parti;

4.      Su Sindigu o unu Contzilleri nomìnau de issu, fait parti de totu cussus chi funtis in su Consortziu e tenit responsabilidadi paris a sa parti chi ddi spetat fissada cun s’acordiu e de su Statutu de su Cunsortziu.

 

Articulu sessantaduus

Unioni de comunis

 

1.      Su Comuni, candu fait, sighendi su chi narat sa ley, ponit is comunis impari cichendi de cun s’obietivus de portai in mellus is struturas pùbblicas e giai srebitzius prus funtzionantis a sa comunidadi.

 

Articulu sessantatres

Acodrius asuba de is cosas de fai

 

1.      Su Comuni fendi triballus, interventus o programmas previdius de leys specialis o de setoris chi tenint necessidadi de fai un procedimentu dificili po su cordinamentu e s’integratzioni de s’atividadi de prusu sogetus interessaus, promovit e portat a cumprimentu acodrius asuba de is cosas de fai;

2.      S’acodriu, in prus de is finalidadis chi sighint, depit previdi is formas po s’ativatzioni de un arbitrau possibili e de is interventus chi ddi assimbillant e, po su specificu:

a)      fissai is tempus e is maneras de is atividadis ordinadas prima e necessarias po fai s’acòdriu;

b)      individuai cun is ainas giustas, comenti su pianu finantziariu, is costus, is logus de is finantziamentus e is regolatzionis chi cumpetint is acàpius intra de is entis interessaus;

c)      assegurai su coordinamentu de dògna atru acumprimentu chi andat impari.

3.      Su Sindigu definidi e fait s’acodriu, fata chi siat sa deliberatzioni de intentus de su Contzillu Comunali, cun s’osservantzia de is atras formalidadis prevìdias de sa ley e in s’arrespetu de is funtzionis giadas cun su Statutu.

 

 

Cabudu tertzu

Srebitzius publicus de su logu

 

Articulu sessantacuatru

Cualificatzioni e carateristicas

 

1.      Su Comuni podit fai e tenit su manigiu de srebitzius publicus chi tenint po scopu sa produtzioni de benis e srebitzius o fai atividadis cun scopus socialis e po sa promotzioni de su svilupu econòmicu e civili de sa comunidadi de su logu;

2.      I srebitzius de manigiai cun diritu de esculsividadi funti stabilius de sa ley.

 

 

Articulu sessantacincu

Formas de manigiu

 

1.      Sa scebera de sa forma de manigiu po dogna srebitziu depit essi fata a pustis de una valutatzioni chi cunfrontat is formas diferentis de manigiu previdias de sa ley e de custu Statutu;

2.      Po is srebitzius de manigiu in forma imprenditoriale sa cumparatzioni si depit fai intras de s’afidamentu in cuncessioni, formatzioni de Aziendas, de cunsortzius o de sociedadis chi cuntenint in su prus capitali publicu de su logu o sociedadis de atzionis chentza de acapius de sa propriedadi publica de su logu;

3.      Po is atrus srebitzius sa cumparatzioni at essi fata intras de sa gestioni in economia, sa formatzioni de istitutzioni, s’afidamentu in apaltu o in cuncessioni, e fintzas intras de sa forma a sola o cussa in associatzioni cun cunventzioni, unioni de comunis o cunsòrtziu;

4.      In s’organizatzioni de is servìtzius depint essi, in dònnia modu, asseguradas formas giustas de informatzioni, partecipatzioni e agiudu a is utentis.

 

 

Articulu sessantases

Manigiu in economia

 

1.      S’organizatzioni e s’esercìtziu de is srebìtzius in economia funt de règula, disciplinaus de regulamentus fatus a posta.

 

 

Articulu sessantaseti

Aziendas specialis

 

1.      Su Contzillu Comunali, in s’arrespetu de is normas de ley e de su statutu, deliberat is atus costitutivus de aziendas specialis po fai triballai is srebitzius produtivus e de svilupu economicu e civili e ndi aprovat su statutu;

2.      Su statutu de is aziendas specialis e is regolamentus insoru, narant comenti funti fatas e comenti depint triballai, is regolamentus funti aprovaus de su Contzillu de Aministratzioni de is aziendas e totu;

3.      Su Contzillu de aministratzioni e su Presidenti funti nomìnaus de su Contzillu Comunali foras de issu e totu, in mesu de cussus chi tenint is titulus po essi eligiu Contzilleri Comunali e tenint specialis cumpetentzias aministrativas.

 

 

Articulu sessantotu

Istitutzionis

 

1.      Su Contzillu comunali po fai triballai beni is srebitzius socialis, chi tenint necessidadi de autonomia de gestioni, fait Istitutzionis cun atu fatu a posta chi cuntenidit su regolamentu chi disciplinadat su triballu de s’istitutzioni e po mesu de un un pianu tennicu-finantziariu fatu aposta innui arresultinti: is costus de is srebitzius, i formas de finantziamentu e tòtus i benis chi si tenint fintzas su dinai contanti;

2.      Su regolamentu segundu su chi est nau in su primu comma determinat, in prus, sa dotatzioni orgànica de su personali e s’assentamentu organizativu de s’istitutzioni, is maneras de esercìtziu de s’autonomia gestionali, s’ordinamentu finantziàriu e contabili, is formas de controllu e de aberigamentu de is resultaus gestionalis;

3.      Su regolamentu podit prevedi sa tzerriada de personali chi benit pigau cun raportu de diritu privau, e puru de collaboratzionis meda professionalis;

4.      Su Contzillu comunali decididit is indirizus e is finalidadis de is istitutzionis, in prusu is criterius generalis po decidi is tarifas po is benis o is srebitzius, aprovat is bilancius de dogna annu e de prus annus, is programmas e su Contu consuntivu de is aziendas specialis e istat atentu asuba de su chi faint;

5.      Is òrganus de s’istitutzioni funt su Cuntzillu de amministratzioni, su Presidenti e su Diretori.

 

 

 

Articulu sessantanoi

Sociedadis a su prus de capitali pùblicu de su logu

 

1.      In is Statutus de is sociedadis a su prus de capitali pùblicu de su logu depint essi prevìdias is formas de acòdriu e collegamentu intra de is sociedadis e totu e de su Comuni.

 

 

Articulu setanta

Sociedadis po atzionis o a responsabilidadi limitada.

 

1.      Su Contzillu comunali podit giai su permissu a s’enti de fai parti a sociedadis po atzionis o a responsabilidadi limitada po su manigiu de is srebitzius publicus, in su casu podit fintzas providi a ndi fai a nou;

2.      S’atu costitutivu, su statutu o sa còmpara de partis o atzionis depint essi aprovaus de su Contzillu comunali e depit essi in dogna casu assegurat sa rapresentatividadi de is sogetus publicus in is organus de aministratzioni;

3.      Su Comuni sceberat i rapresentantis suus in mesu de chi tenit cumpetèntzia tennica e asuba de su triballu e in su manigiu fait de tòtu po cuntentai is abbisongius de tòtus;

4.      Su Sindigu o chi po issu pigat parti a s’assemblea de is socius po rapresentai s’enti;

5.      Su Contzillu Comunali portat a castiu dogna annu su manigiu de is sociedadis po atzionis o a responsabilidadi limitada e a cuntrollai chi sa colletividadi est amparada beni de su triballu de sa sociedadi e totu.

 

 

 

 

 

TITULU CUINTU

ORGANIZATZIONE DE SA STRUTURA OPERATIVA

 

Cabudu primu

Princìpius e organizatzioni de is ofìcius de su personali

 

Articulu setantunu

Criterius generalis

 

1. Su Comuni fait triballai is ofìcius e su personali tenendi presenti s’autonomia sua, sa funtzionalidadi e s’economicidadi de sa gestioni po assegurai chi s’amministratzioni siat cosa beni fata;

2. Su triballu de s’amministratzioni comunali sighidi su critèriu de sa divisioni de totu su chi riguardada s’indiritzu e su cuntrollu politicu e aministrativu chi benit fatu de is organus politicus de s’Enti, de su manigiu  chi invecias est triballu de su Segretariu Comunali, de su Diretori Generali chi est nomìnau, de is Responsabilis de is ssrebitzius comenti narat custu Statutu e is Regolamentus. Su comuni fait su chi depit po coberri cun s’asseguratzioni sa responsabilidadi civili de is organus de manigiu giai nomìnaus fintzas po s’amparu legali;

1.    Su manigiu acapiat su triballu finantziariu, tennicu e aministrativu strumentali a cussus chi funti is obietivus innui si depit lompi;

2.    Is organus de manigiu giai nomìnaus in su segundu comma, comenti narat sa ley, su statutu e su regolamentu, faint su triballu insoru impari a s’aparatu comunali, cun poderi de pigai decisionis e de gerarchia segundu is indiritzus politicu-aministrativus chi ant tentu, e fintzas segundu is obietivus, is progetus e is programas chi depint fai;

3.    Is organus politicus, agiudaus de cussus de manigiu, giai nomìnaus in su segundu comma, binti impari chi is atus de indiritzus point essi fatus.

 

 

Articulu setantaduus

Principius de sa strutura e de s’organizatzioni

 

1.      S’Amministratzioni de su Comuni si ponit obietivus e depit essi cunformi a is princìpius chi sighint:

a)      organizatzioni de su traballu non prus po atus a solus, ma po progetus-obietivu e po programmas;

b)       analisi e individuatzioni de is produtividadis e de is càrrigus funtzionalis de tribballu e de su gradu de funtzionamentu de sa faina fata de dògnia elementu de s’aparatu;

c)      individuatzioni de responsabilidadi atacada a s’àmbitu de s’autonomia me is decisionis de is sugetus;

d)      superamentu de sa separatzioni neta de is cumpetèntzias in sa divisioni de su triballu e flessibilidadi a massimu de is struturas e de su personali.

 

 

Articulu setantatres

Ordinamentu de is ofìcius  e de is srebìtzius

 

1.      Su Comuni disciplinadat, cun is regolamentus apositus, in s’arrespetu de is principius de sa ley e cun cussu chi narat custu Statutu, su triballu de is ofìcius e de is srebitzius.

 

 

Articulu setantacuatru

Sa strutura

 

1.      S’organizatzioni de sa strutura, mirat a sighì finis istitutzionalis de s’enti segundu is normas de su regulamentu, est articulada in srebìtzius e ofìcius fintzas chi apartenint a areas diversas, collegaus in manera funtzionali po cunsighi is obietivus assinniaus.

 

 

Articulu setantacincu

Diritus e doveris de is dipendentis de su comuni.

 

1.      I dipendentis de su Comuni, incuadraus in arrolus organicus e ordinaus in categorias segundu sa disciplina generali de sus tadu giuridicu e de su tratamentu de su personali stabiliu de sa ley e de is acodrius colletivus natzionalis, faint su triballu insoru po cuntentai sa bidda;

2.      Dognia dipendenti de su Comuni depit fai su doveri suu in manera giusta e luegu e in s’arrespetu de sa cumpetentzia sua depit lompi a is obietivus chi ddi funti stetius afidaus;

3.      Su Comuni promovidi s’agiornamentu e su miglioramentu de is dipendentis de su comuni cun sa formatzioni e sa cualificatzioni de su triballu; assegurat s’amparu de sa saludi e de s’integridadi de su corpus e de sa menti de su dipendenti e ndi assegurat sa libertadi e is diritus sindacalis;

4.      Sa disciplina de i dipendentis de su comuni est riservada a is atus normativus de s’Enti chi sighint i leys e su statutu.

 

 

 

 

Cabudu segundu

Su Segretariu comunali

 

Articulu setantases

Su segretariu comunali

 

1.      Su Segretariu comunali, in s’arrespetu de sa ley chi ndi regolat su stadu giuridicu, su rolu e su chi depit fai est s’organu chi assegurat sa dirigidura tennicu-amministrativa de is ofìcius e de is srebitzius;

2.      Po fai totu su chi est stetiu decidiu de s’Enti, su segretariu fait su triballu suu cun podestadi de initziativa e autonomia de scebera de is ainas chi ddi srebint;

3.      Is funtzionis e is cumpetentzias de su Segretariu Comunali funti stabilias in su regolamentu de organizatzioni in s’arrespetu de is normas de ley e de custu Statutu.

 

 

Articulu setantotu

Su Vicesegretariu comunali

 

1.      Su regolamentu de organizatzioni podit previdi un Vicesegretariu Comunali, sceberau in mesu a unu de is funtzionarius prus artus de s’enti chi tenit tòtus is titulus chi narat sa ley;

2.      Su Vicesegretariu Comunali triballat impari cun su segretariu e ddu arremprasat candu custu non c’est o non podit.

 

Cabudu tertzu

Funtzionis de manigiu.

 

Articulu setatntotu

Indiritzu

 

1.      Is funtzionis de manigiu funti fatas de is responsabilis de is ofìcius e de is srebitzius, sceberaus  de su Sindigu cun atu suu de nomìna, segundu sa strutura organitzativa definida de su regolamentu  e de custu Statutu. Custu regolamentu prevididit comenti giai is postus fintzas cun contratus a tempus stabiliu, tenendi sempiri presenti is tutulus chi srebint po intrai de foras de s’enti, po sa categoria e su profilu de coberri;

2.      Is funtzionis de manigiu funti fatas, aintru de is incarrigus giaus e de su triballu de cordinamentu e de sovrintendentzia de su segretariu comunali, o de su Diretori generali chi est nomìnau, po arribai a is obietivus e a is programas de sa Giunta e de su Sindigu;

3.      Su Segretariu Comunali fait in manera direta su manigiu chi ddi cumpetidi segundu su chi narat sa ley, custu statutu e su regolamentu de organizatzioni;

4.      Is chi funti titolaris de is funtzionis nomìnadas in is commas precedentis, funti responsabilis in via esclusiva de s’atividadi aministrativa, de su manigiu e de is resultaus;

5.      Po is obietivus determinaus e cun is conventzionis a termini, su regolamentu de organizatzioni podit previdi chi su Sindigu gedat collaboratzionis a foras chi siant de grandi profesionalidadi;

6.      Su regolamentu de organizatzioni podit previdi de fai ofìcius chi funti a is dipendentzias de su Sindigu o de is assessoris po ddu s’agiudai a fait su triballu insoru, po mesu de is dipendentis de aintru de s’enti.

 

 

 

 

 

TITULU SESTU

ORDINAMENTU FINANTZIARIU E CONTABILI

Cabudu primu

Demàniu e benis

 

Articulu setantanoi

Demaniu e propriedadis

 

1.      Su Comunu tenit su demàniu e patrimòniu pròpriu, in cunformidadi a sa Ley;

1.      Is terrenus sogetus a s’impreu civicu  funti disciplinaus de is dispositzionis de is leys specialis, chi règulant sa matéria e de su regulamentu;

2.      De tòtus is benis comunalis dogna annu si faint inventarius a minudu;

3.      Un regolamentu apositu at disciplinai is bèndidas de su patrimoniu. Custu regolamentu at disciplinai fintzas comenti si depint  rilevai is benis de su comuni, su manigiu e su controllu de rtantu in tantu de is inventarius.

 

 

Cabudu segundu

Impiantu contabili

 

Articulu otanta

Ordinamentu de sa contabilidadi de su comuni

 

1.      S’ordinamentu de sa contabilidadi comunali dipendit de sa ley e de su regulamentu comunali de contabilidadi;

2.      Su manigiu de is finantzias de su Comuni si fait segundu su bilanciu annuali chi est previdiu in terminis de cumpetentzia, deliberau de su Contzillu Comunali, sighendi is principius de universalidadi, unidadi, annualidadi, vericidadi, publicidadi, integridadi e de s’aparixadura economica e finantziaria;

3.      Su Bilanciu de Previsioni, su Contu Consuntivu e is atrus documentus contabilis depint essi scritus de modu chi si point ligi is programas, is progetus in manera chi si potzat fai un controllu finantziariu e contabili, fintzas cussu po su manigiu e cussu asuba de su chi si otenit cun su chi fait su Comuni;

4.      In su triballu de revisioni point essi fatas propostas de su Contzillu Comunali in materia de manigiu economicu e finantziariu de s’Enti. Su Contzillu podit domandai informatzionis e propostas a is ofìcius interessaus po sciri comenti andant is cosas finantziarias e economicas e comenti funti manigiaus is atus importantis, massimamenti su manigiu de is srebitzius.

 

 

Articulu otantunu

Rendicontu de su manigiu

 

1.      Totu is cosas chi faint parti de su manigiu funti bogadas de sa contabilidadi finantziaria e economica e ammostadas in su rendicontu innui ddui est su contu de Bilanciu, su contu economicu e su contu de su patrimoniu cun is modalidadis e is terminis stabilius de sa ley;

2.      Sa giunta comunali aciungidi a su rendicontu una relata innui narat su chi pentzat asuba de su chi est stetiu fatu si est srebiu a otenni su chi si fiat pentzau de fai in is programmas e a su chi est stetiu spendiu, aciungidi puru sa relata de su revisori de is contus.

 

 

 

Articulu otantaduus

Revisori de is contus

 

1.      Su Contzillu Comunali eligidi, sceberendi asuba de unu candidau sceti , su revisori de is contus segundu su chi narat sa ley;

2.      Su revisori tenit su diritu de  intrada a is atus e a is paperis de s’Enti, abarrat in carriga tres annus, si podit torrai a eligi sceti una orta e est revocabili candu non fait su chi depit e puru candu ddui funti cosas gravis chi no ddi permitint de fai su triballu suu;

3.      Su revisori triballat impari cun su Contzillu comunali po cussu chi depit fai issu de controllu e indiritzu, cadiat chi est fatu totu in regola po cantu riguardada sa contabilidadi e sa finantzia in su manigiu de s’Enti e atestat chi torrant su rendicontu cun su chi arresultada de su manigiu, fendi una relata chi acumpangiat sa proposta de delibera de su Contzillu de su rendicontu de su bilanciu.

 

Articulu otantatres

Aberigadura de su manigiu

 

1.      S’aberigadura tenit su scopu de biri a ita puntu funti is cosas programmadas, chi su manigiu de is cosas publicas est fatu beni, s’impartzialidadi e su camminu giustu de sa publica aministratzioni e sa traspàrentzia de is cosas chi fait s’aministratzioni;

2.      Tocat chi in su regolamentu de contabilidadi ddui siant spricadas tòtus i  maneras po fai triballai is ainas de cuntrollu internu, in prusu is formas de conventzionamentu cun atrus comunis e de incarrigus esternus.

 

 

 

 

Cabudu tertzu

Coberai is intradas

 

Articulu otantacuatru

Srebìtziu de tesoreria

 

1.      Su Comunu tenit su servìtziu de tesoréria chi depit:

a)      coberai totu is intradas comunalis versadas de is chi tenint dèpidus e de su concessionàriu de su srebitziu chi coberat is pagamentas;

b)      pagai is spesas ordinadas cun mandatus fatus a posta me is limitis de is stantziamentus de su bilànciu e de is disponibilidadis de sa cassa;

c)      sa pagamenta de is ispesas cumandadas gratziàs a mandaus de pagamentas aintru de is possibilidadis de su biilanciu e de su chi podit fai su Comuni;

d)      sa pagamenta, mancai non ddui siant i mandaus, de is arratas de ammortamentu de is mutuus, de is contributus previdentzialis e de is atras sommas decidias de sa ley.

2.      Is acapius de su Comuni cun su tesorieri funti arregolaus de sa ley, de su regolamentu de contabilidadi e fintzas de una conventzioni fata a posta.

 

Cabudu cuartu

Is agentis contabilis

 

Articulu otantacincu

Contus de is agentis contabilis

 

1.      Su regolamentu de contabilidadi disciplinat, comenti narat sa ley, is modalidadis po is contus de su tesorieri, de s’economu e de is atrus agentis contabilis.

 

Cabudu cuintu

Atividadi cuntratuali

 

Articulu otantases

Autonomia cuntratuali

1.      Su Comuni, aintru de su chi narat sa ley e is regolamentus suus, in s’arrespetu de is principius chi regolant s’atividadi aministrativa, podit fai totu su chi srebit po fait su chi at previdiu, impreat po custu ainas publicas e privadas candu fait.

 

 

TITULU SETIMU

DISPOSITZIONIS FINALIS

 

Cabudu primu

Normas transitorias e finalis

 

Articulu otantaseti

Statutu

 

1.      In su Statutu ddui funti tòtus i normas prus importantis de s’ordinamentu comunali. Tòtus is atus de su Comuni si depint regolai asuba de su Statutu;

2.      Est ammìtia s’initziativa de parti de su Contzillu comunali po cambiai su statutu, fintzas de parti de sa Giunta, de calisisiat contzilleri e citadinu, segundu su chi narat custu statutu e totu;

3.      S’aprovatzioni de calisisiat cambiamentu a su testu de su statutu, chi depit essi adotau de su Contzillu comunali segundu su chi narat su testu Unicu de is Entis Localis, depit essi sighiu de sa riprodutzioni de totu su Statutu agiornau, in manera de permiti a calisisiat citadinu de ddu connosci in manera precisa;

4.      Su Statutu e is modificatzionis suas, in su tempus de 15 dis a pustis de sa data de esecutividadi, funt postus asuta de formas de pubblicidadi chi permitint de ddus conosci in manera precisa.

 

 

Articulu otantou

Regolamentus vigentis

 

1.      Is normas chi ddui funti in is regolamentus depint essi adeguadas a is normas de su Statutu;

2.      Fintzas a is adeguamentus chi si funti giai nomìnaus, abarrant in peis sceti is normas compatibilis cun custu Statutu.

 

 

 

 

Articulu otantanoi

Intrada in vigori de is regolamentus

 

1.      Is regolamentus intrant in vigori 15 dis a pustis de sa publicatzioni insoru, custa si fait candu est esecutiva sa deliberatzioni;

2.      Is regolamentus depint essi a su connotu de tòtus, depint essi acessibilis a dognunu chi ddu su cherit castiai.

 

 

Articulu noranta

Adeguamentu de is fontis normativas comunalis a leys chi funt arribadas a pustis

 

1.      Is adeguamentus de su Statutu e de is regolamentus a is leys noas si depint fai in s’arrispetu de is princìpius de s’ordinamentu comunali cuntènnius in sa Costitutzioni, in su Testu Unicu de is Leys asuba de s’ordinamentu de is Entis Localis e in atras leys e in su Statutu e totu is normas chi sighint e chi funti importantis po su Statutu intranta in vigori luegus.

 

 

Articulu norantunu

Intrada in vigori

 

1.      Custu Statutu est publicau in su Bolletinu Uficiali de sa Regioni, postu in s’Albu Pretoriu po trinta dis de sighiu e mandau a su Ministeru de s’Internu po essi postu in s’elencu uficiali de is Statutus;

2.      Custu Statutu intrat in vigori trinta dis a pustis de essi stetiu postu in s’albu pretoriu de s’enti.